Magnel, UCO en het voorgespannen beton. Een Gents verhaal.

Magnel, UCO en het voorgespannen beton. Een Gents verhaal.

  • Gustave Magnel in zijn eerste laboratorium (c) Collectie Universiteitsarchief Gent
  • De UCO-fabriek in aanbouw (c) Archief Blaton AAM, Elsene
  • Conceptbeeld voor de UCO-fabriek (c) TRANS architectuur

Van 8 oktober 2016 tot 31 augustus 2017 liep bij sogent een expo over het opvallende, Gentse verhaal van een revolutionaire bouwtechniek: het voorgespannen beton. De technologie van het voorgespannen beton werd aan de universiteit Gent geperfectioneerd door professor Gustave Magnel. Met de UCO-fabriek in de Bloemekenswijk vinden we ook één van de eerste imposante toepassingen ervan in onze stad terug.

Een revolutionaire bouwtechniek

De techniek van het voorgespannen beton doet bij ingenieurs en architecten automatisch een belletje rinkelen. Anderen kunnen wel een woordje uitleg gebruiken. Voorgespannen beton is een bouwtechniek die vooral wordt toegepast om grote overspanningen te realiseren. Denk maar aan lange bruggen of grote expohallen. Door de stalen kabels in het beton onder spanning te plaatsen, kan de constructie meer belast worden en behoren imposante bouwwerken tot de mogelijkheden.

Wat zelfs experts wel eens durven vergeten, is dat de techniek van het voorgespannen beton in Gent geperfectioneerd werd en hier in een vroeg stadium werd toegepast.

Professor Magnel, expert-pionier

Het was de Gentse professor Gustave Magnel (1889-1955) die door doorgedreven onderzoek in zijn labo de techniek in de jaren 1940 op punt wist te stellen. Hij haalde de kinderziektes uit de technologie en bracht zijn eigen geperfectioneerde systeem op de markt.

Toepassingen bleven niet lang uit. Toen Union Cotonnière, een internationaal textielbedrijf in 1948 een vestiging wou openen in de Gentse Bloemekenswijk, had Magnel het antwoord op de bouwtechnische uitdaging. Een indrukwekkende fabriekshal van 35.000 vierkante meter werd met erg weinig kolommen en steunpunten opgetrokken. Het UCO-gebouw was de eerste fabriekshal waarin de combinatie van prefabricatie en voorgespannen beton op grote schaal werd toegepast.

Een tweede leven voor de UCO-site

De UCO-fabriek mag ondertussen wel haar oorspronkelijke functie als textielfabriek verloren hebben, de imposante fabriekshal getuigt nog steeds van een knap staaltje bouwtechniek.

Het stadsontwikkelingsbedrijf werkt aan de herbestemming van de UCO-site. Ze zal haar economisch nut behouden, deze keer als uitvalsbasis voor sociale economiebedrijven. Maar de site wordt nog versterkt door de aanleg van het Bloemekenspark en de renovatie van het bijhorend Balenmagazijn als polyvalente ruimte voor de buurtbewoners.

De tentoonstelling

De tentoonstelling belichtte de figuur van Gustave Magnel en diens verdiensten met betrekking tot de ontwikkeling en toepassing van de techniek van het voorgespannen beton. Ook de technologie op zich werd op een zeer heldere manier verduidelijkt. Een derde luik focuste op de toekomstplannen voor de UCO-site.

De expo was een samenwerking tussen sogent, Atelier Fréderic Louis, Smoke & Dust, UGent en de VUB. De tentoonstelling paste ook in de aanloop van het programma rond de 200ste verjaardag van de UGent, die in 2017 werd gevierd.