• Visualisatie masterplan (c) BOGDAN & VAN BROECK
  • Visualisatie masterplan (c) BOGDAN & VAN BROECK
  • Visualisatie masterplan (c) BOGDAN & VAN BROECK
  • Visualisatie masterplan (c) BOGDAN & VAN BROECK
  • De Malmarfabriek in 2011 voor de tijdelijke invulling, foto (c) sogent
  • Het interieur van de oude Malmarfabriek in 2007, foto (c) Claerhout
  • De oude Malmarfabriek in 2007, foto (c) Claerhout
  • De oude Malmarfabriek in 2007, foto (c) Claerhout

Cohousing Bijgaardehof

In Sint-Amandsberg krijgt de voormalige Malmarfabriek een nieuwe bestemming als collectief woonproject. In 'Bijgaardehof' zal er plaats zijn voor 57 woonunits en een wijkgezondheidscentrum. Bijgaardehof wordt daarmee het grootste cohousingproject van het land. Onder begeleiding van sogent werkten de toekomstige bewoners de afgelopen maanden intensief samen aan de plannen voor hun nieuwe thuis. BOGDAN & VAN BROECK vertaalde de ideeën in een concreet masterplan.

De Malmarsite

De voormalige industriële Malmarsite is gelegen in Sint-Amandsberg, tussen de Nijverheidsstraat, de Forelstraat, de spoorweg Gent-Antwerpen en het koopcentrum aan de Dendermondsesteenweg.

Binnen de voormalige Malmarsite en grenzend aan het nieuwe buurtpark, ligt momenteel nog een oud leegstaand fabrieksgebouw dat zich grotendeels in zeer verwaarloosde toestand bevindt. Het fabrieksgebouw maakte vroeger deel uit van het familiebedrijf Malmar, dat werd opgericht in 1947. Het spitste zich toe op metaalverwerking, in het bijzonder op het vervaardigen van (half)afgewerkte metalen onderdelen en producten met de focus op de automotive sector. Sinds Malmar in 1997 verhuisde naar de Gentse Kanaalzone, ligt de site er verlaten bij, wachtend op een nieuwe functie.

De oude Malmarfabriek wordt binnenkort deels herbestemd tot het cohousingproject ‘Bijgaardehof’. De naam van de site, het Bijgaardehof, verwijst niet langer naar de aanwezigheid van de Malmarfabriek, maar wel naar de bijentuin die in de 13de eeuw toebehoorde aan de vlakbij gelegen Sint-Baafsabdij.

Transformatie voor de buurt

De voorbije jaren kreeg de oude Malmarsite, door zowel sogent als Stad Gent, al een serieuze heropleving. Met het Bijgaardepark kreeg de buurt er een gevarieerd en avontuurlijk park bij van 2,5 ha, bewoners konden hun tuin uitbreiden, nieuwe bewoners bebouwden een woonkavel en het voormalige stationsgebouw langs de Forelstraat werd tot kinderdagverblijf omgetoverd.

Plaats voor meer wonen en groen

De oude Malmarfabriek ligt ingesloten op een ietwat grillig perceel, waardoor het zich minder leent voor een klassieke verkaveling met privétuinen. Het is wel geschikt voor compacte woonvolumes rondom een gedeelde tuin. Na eerdere geslaagde cohousingprojecten bleef sogent ook vragen krijgen naar geschikte locaties voor gemeenschappelijk wonen. Dit alles gaf de doorslag om hier volledig in te zetten op een gemeenschappelijke woonvorm, gecombineerd met een functie gericht op de buurt.

Het noordelijke deel van de oude fabriek wordt omgebouwd tot een collectief woonproject: het Bijgaardehof. De totale oppervlakte van de fabriek, voorbehouden voor de woonontwikkeling, bedraagt 5.000m². Het deel van het gebouw dat aansluit op het Bijgaardepark maakt plaats voor een uitbreiding van dat park, goed voor zo'n 2.000m².

Cohousers gezocht en gevonden

In 2015 lanceerde sogent een zoektocht naar geïnteresseerde bewoners en organisaties die graag aan het project wilden meewerken. Meer dan 70 gezinnen of personen en enkele buurtfuncties stelden zich kandidaat voor een plekje op de site. Sogent selecteerde de kandidaten op basis van hun visie voor de site en de meerwaarde voor de buurt. Cohousinggroep ‘De Spore’, cohousing ‘Wijgaard’, woongroep ‘Biotope’ en het wijkgezondheidscentrum Kappellenberg hadden het beste voorstel.

Cohousen, dat is intensief samenwerken

Voor de aanpak van dit uitzonderlijke project koos sogent resoluut voor een participatief traject. De geselecteerde kandidaten werkten onder begeleiding van het stadsontwikkelingsbedrijf én een externe coördinator (Trizone in samenwerking met Space-Lab) het masterplan voor de site ruimtelijk uit. Op die manier ontwierpen de toekomstige bewoners en gebruikers mee hun eigen plek in de stad.

Er werden meer dan vijftig vergaderingen georganiseerd waarin de groepen mee beslisten over gedeelde ruimten, gezamenlijk parkeren, het te halen energieniveau, enz. Een intensieve periode, maar met een eindresultaat waar iedereen vol trots achter staat.

In samenspraak met het ontwerpteam

Voor de opmaak van dit masterplan stelde sogent in 2016 het ontwerpteam BOGDAN & VAN BROECK aan. Dit is het architectenbureau van Oana Bodgan en Leo Van Broeck, de huidige Vlaamse bouwmeester. Het team integreerde het industriële verleden van de site met de kenmerkende bakstenen muren en typerende sheddaken in een hedendaags, ingetogen en architecturaal verantwoord geheel. Dit creëert een uniek en sfeervol karakter, passend bij de historiek van de plek. In sterke dialoog tussen de ontwerppartners BOGDAN & VAN BROECK, LAND, NEY en VK, de toekomstige bewoners en alle betrokken partijen wordt er voor gezorgd dat de site optimaal verbonden wordt met de omgeving.

Duurzaamheid

Een aparte werkgroep ‘duurzaamheid’ werd opgericht en bestelde een studie om uit te zoeken hoe ook de energieopwekking collectief kon gebeuren. De studie werd mogelijk gemaakt dankzij de steun van de Dienst Milieu en Klimaat van de Stad Gent. De energiestudie nam onder meer een serie varianten van warmtepompen in combinatie met collectieve grondboringen onder de loep.

Het is de eerste keer dat de Stad Gent samen met het ontwerpteam, de bewoners en gebruikers van bij de start van het project een energieconcept uitwerkt.

Naast de steun van de Stad Gent loopt dit project ook in samenwerking en met de financiële ondersteuning van de provincie Oost-Vlaanderen.

En verder

Het werk eindigt uiteraard niet bij het masterplan. De groepen ondertekenen weldra de koopoptie op de gronden van sogent. Daarna gaat elke groep aan de slag met het ontwerpteam om hun eigen gebouw verder vorm te geven. De gedeelde ruimtes en de gemeenschappelijke tuin worden ook samen ontworpen. De groepen hopen in eht voorjaar van 2018 een bouwvergunning in te dienen en aan het eind van dat jaar te starten met de werken. Tegen 2020 zouden de 57 gezinnen en het wijkgezondheidscentrum hun vaste stek krijgen in het project.

Architect
BOGDAN & VAN BROECK - VK Engineering - LAND landschapsarchitecten en Ney & Partners
Samenwerking
Stad Gent - Provincie Oost-Vlaanderen
Adres
Bijgaardepark
9000 Gent
België
Status
In voorbereiding
Ligging
Nieuws
Erfgoed en stadsvernieuwing gaan hand in hand op Open Monumentendag 2017Lees meer
Ontdek onze stadsontwikkelingsprojecten tijdens Open Monumentendag!Lees meer
Cohousing Bijgaardehof maakt plannen bekend!Lees meer